Belçika’nın “sömürü hatırası”, içinde tek diş olan bir tabut

belcika-kongoda-katlettigi-lumumba-nin-dislerini-61-yil-sonra-ailesine-teslim-etti

Siz hiç içinde tek diş olan bir tabut gördünüz mü? Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin bağımsızlık öncüsü Patrice Lumumba‘nın ailesi gördü. Belçika kirli elini, yüz yıllar boyunca sömürdüğü Kongo’dan bağımsızlık sonrası da çekmedi. 1961’de katlettiği Kongo’nun ilk Başbakanı PatriceLumumba’nın dişini 61 yıl sonra ailesine teslim etti. Belçika, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin bağımsızlık mücadelesinin öncüsü ve ilk başbakanı olan Patrice Lumumba’nın vücudundan geriye kalan tek parça olan dişi, öldürülmesinden 61 yıl sonra ailesine teslim edildi. Lumumba, 1960 yılında başbakan seçildikten kısa bir süre sonra, Belçika ve ABD’nin desteklediği General Joseph Mobutu tarafından düzenlenen darbe ile düşürülmüştü. Cesedi, sülfürik asitte eritilerek yok edilmişti. Gerard Soete adlı Belçikalı eski asker, 2000 yılında katıldığı bir televizyon programında, Lumumba’yı öldüren kurşun ile ondan geriye kalan iki dişi sakladığını belirtmişti. “Mezarsız Kahraman” olarak bilinen Lumumba’nın dişi, Brüksel’deki Egmont Sarayı’ndaki törenle, ailesine teslim edildi. Lumumba’dan kalan son vücut parçası olan dişler, bir kutu içinde bu konuda yasal süreci başlatan Savcı Frédéric Van Leeuw tarafından, Başbakan Lumumba’nın kızı Juliana Lumumba’ya teslim edildi. Savcı Van Leeuw’un avukatı, teslim töreninden, “sayfayı çevirmeyi değil, ortak tarihe katkıda bulunmayı” büyük bir onur olarak gördüğünü vurguladı. Belçikalı savcı, bunu başarmak ve adalete daha da yaklaşmak için yaptıkları yasal girişim için Lumumba ailesine teşekkür etti. Patrice Lumumba’nın kızı Juliana Lumumba törende, “Baba, biz ailen, Kongo, Afrika ve dünya, gerçeği bilmeden ölümüne ağladık. Ne zaman ve nerede öldün? Bunu bilmiyoruz. Seni kim öldürdü? Hâlâ arıyoruz” diye başladı, “Sen mezarsız bir kahramansın” diye devam etti. Törene giden süreçteki çabaları için Belçika Kralı’na teşekkür eden Juliana Lumumba, sözlerini, “Baba, evine hoş geldin” diyerek tamamladı.

belcika-katlettigi-patrice-lumumba-nin-dislerini-61-yil-sonra-ailesine-verdi
Belçika, Kongo katliamında öldürdüğü Lumumba’nın dişini ailesine teslim etti

Belçika Başbakanı De Croo özür diledi

Belçika Başbakanı De Croo da, “Nihayet. Bu sözcük sabahtan beri herkesin dilinde ve nihayet çok geç demek istiyoruz, çok geç” diye başladığı konuşmasında, Kongo ulusunun önderlerinden birinin kalıntılarının 60 yıl boyunca Belçika’da tutulmasının ve bunun hiçbir zaman açıklığa kavuşturulmamasının “normal olmadığını” ifade etti. “Bugünkü törenin de kendilerini onurlandırmadığını” belirten De Croo, Belçika’nın Lumumba cinayetinde oynadığı rol için özür diledi. Belçika Başbakanı, “Bir adam siyasi inançları ve idealleri için öldürüldü. Bir demokrat ve liberal olarak bunu kabul edemem” açıklamalarında bulundu. Başbakan De Croo, dönemin Belçikalı yetkililerinin, Lumumba’nın öldürülmesine göz yumduğunun altını çizerek, hükümet olarak bu ahlaki sorumluluğu kabul ettiklerini vurguladı. “Bugün resmi veda töreninde bu ahlaki sorumluluğu tekrar ediyorum. Ailesi huzurunda, Belçika’nın bağımsız Kongo’nun ilk başbakanının hayatına son verme kararı üzerindeki ağırlığı nedeniyle özür dilemek istiyorum.” Kongo Başbakanı Jean-Michel Sama Lukonde de, Belçika Kral Philippe’nin Kongo ziyaretinde bahsettiği eşitsizlik ve ırkçılık sistemine de değindi: “Lumumba, neler olduğu konusunda yıllar önce uyarıda bulunmuştu.”

Lumumba’nın kalıntılar nasıl ele geçirildi?

Kalıntıları aileye teslim eden Savcı Frédéric Van Leeuw, dişlerin Lumumba ailesine dönmesinde etkili olan bir isim. Lumumba’ya ait ait dişlerin, Belçikalı eski asker Gerard Soete’nın ölümünden sonra kızı Godelieve Soete’ye kaldığının ortaya çıkması üzerine, eski liderin ailesinin talebi üzerine 2012 yılında Belçika’da Federal Savcı De Leeuw tarafından cinayet soruşturması başlatıldı. De Leeuw,’un talimatı ile 2016 yılında eski askerin kızı Godelieve Soete’nin evinde yapılan aramada Patrice Lumumba’dan geriye kalan dişler bulundu. Bu gelişmenin ardından Juliana Lumumba, Belçika Kralı Philippe’ten, bu dişleri geri istedi. Belçika’ya ait sömürge polisinin bir üyesi olan Gerard Soete, Lumumba’nın cesedini parçalayıp 200 litre sülfürik asitle dolu bir fıçıda eritildiğini söylemişti. Lumumba’ya ait olduğu belirtilen dişlere DNA testi yapılmadı. Ailesi de zaten bunu istemedi. Oğlu Roland Lumumba, Belçika medyasına verdiği demeçte, bu konuda risk almak istemediklerini vurgulayarak, “Bu, muhtemelen babamdan kalan son şeye geri dönülmezi bir şekilde zarar verir ya da yok eder” ifadelerini kullandı. Patrice Emery Lumumba, Belçika’nın eski sömürgesi olan Batı Afrika ülkesi Kongo‘nun bağımsızlık mücadelesindeki önderlerden biriydi. Kongo’nun 30 Haziran 1960 tarihinde bağımsızlığını elde etmesinden sonra ülkenin ilk başbakanı oldu. Ancak Belçika bu kez, Kongo’nun kaynaklar bakımından en zengin bölgesi olan Katanga’nın, bağımsızlığını ilan etmesine destek verdi.